Eduard Baltzer

[avatar]

Maar daarin begon nu verandering te komen.
In 1892 vertaalden Daniël de Clercq en C. van der Hucht-Kerkhoven
het vegetarisch kookboek van de Eduard Baltzer, de 'apostel van het Duitse vegetarisme'.

Het vegetarisme in Nederland lijkt voornamelijk afkomstig uit Duitsland.

http://www.gsk-albeda.nl/geloofenvoeding...arisme.htm



http://www.xs4all.nl/~jeroenvu/gwv/nvb.htm

... Eduard Baltzer, de 'apostel van het Duitse vegetarisme'. .... bezit van een verzameling boeken over vegetarisme en natuurgeneeskunde. ...

Zo zoetjes aan sluit hierbij aan om minstens een zekere hoeveelheid revolutionair temperament te vorderen van onze gewone leden - A. Meyroos (Vegetarische Bode 11(1908):165)

Dat onze zaak een wat men zou kunnen noemen geforceerde propaganda niet toestaat, dat zij daarvoor niet geschikt is. Onze zaak kan niet anders dan langzaam groeien, maar dat moet en zal zij ook. - Hugo Nolthenius (Vegetarische Bode 13(1910):399)

Op den duur zullen al deze 'kleine geloven' dat karakter weer afleggen: vegetariërs zijn nu mensen die er bezwaar tegen hebben vlees te eten, maar ze dragen die overtuiging niet meer dagelijks uit als een profetie en een wereldbeschouwing." - Jan Romein


Vanaf het einde van de negentiende eeuw kwam het vegetarisme in Nederland opzetten. De eerste Nederlandse publicatie over het vegetarisme was een vertaling (1897) van een redevoering van Dr. F.W. Dock, leider van een Zwitsers 'Heilanstalt'. Hierin vindt men reeds alle argumenten voor het vegetarisme die later gebruikt zouden worden. Van het vegetarisme had toen bijna niemand nog gehoord. Maar daarin begon nu verandering te komen. In 1892 vertaalden Daniël de Clercq en C. van der Hucht-Kerkhoven het vegetarisch kookboek van de Eduard Baltzer, de 'apostel van het Duitse vegetarisme'. Het vegetarisme in Nederland lijkt voornamelijk afkomstig uit Duitsland. Maar de inspiratie voor een vegetarische bond kwam uit Engeland waar A. Verschoor in 1891 de arts T.L. Allinson had leren kennen, uitvinder van het bekende gezondheidsbrood. In 1894 riep Verschoor in een brochure op tot het oprichten van een vegetarische vereniging. Op 30 september van dat jaar was de Nederlandsche Vegetariërs Bond, met 33 leden en onder voorzitterschap van Verschoor, een feit. Tien jaar later had de NVB zes honderd leden. Twintig jaar later waren het er een kleine duizend. De bond behartigde de belangen van vegetariërs en maakte, vooral in de beginjaren, ijverig propaganda.

Over de vegetarische beweging deed de socialistische historicus Jan Romein enkele gepeperde uitspraken in zijn boek Op het breukvlak van twee eeuwen (1967). Romein, die met zijn vrouw tijdens de oorlog was ondergedoken bij de vegetarische socioloog en voorzitter van de Dierenbescherming Sjoerd Hofstra (1898-1983), rekende het vegetarisme tot de voor de tijd van het breukvlak zo typerende 'kleine geloven' van homeopaten, antirokers, blootvoeters, antikunstmesters, aardstralers, spiritisten en rein-levenmensen. De ideologieën waren schuilhutten voor allerhande nonconformisten en idealisten. "Heel dit zo ongrijpbare en toch overal voelbare idealisme, al dit gezond en zuiver willen doen had in zijn eenzijdigheid en onwerkelijkheid vaak iets ziekelijks, al dit streven naar het hogere vaak iets onmenselijks in zijn bloedeloze humorloosheid." De 'kleine geloven' waren volgens Romein ook nog een uiting van "het slechte geweten van een heersende klasse, die enerzijds niet langer overtuigd was van het goed recht harer heerschappij en anderzijds daarin nog zo weinig bedreigd werd dat zij zich veroorloven kon, haar eigen tekort te onderkennen".



Dirk-Jan Verdonk
Vleesloze beschaving. Geschiedenis van het vegetarisme in Nederland
Started: 01-04-2003
PhD supervisor: prof. dr. W.W. Mijnhardt

In 1876 maakte Ferdinand Domela Nieuwenhuis kennis met de Duitse vrijzinnig predikant Eduard Baltzer. Een ontmoeting van grote persoonlijke invloed, niet in de laatste plaats omdat hij kort erna Baltzers voorbeeld volgde: hij stopte met het eten van vlees. Er waren er meer die in de laatste decennia van de 19e eeuw hun voedingspatroon op een dergelijke wijze veranderden. In 1894 verenigden zij zich in de Nederlandsche Vegetariërsbond. Gesproken kan worden van een eerste vegetarische golf. Niet alleen bestaat deze voedselboycot nog steeds, het vegetarisme is de laatste decennia bovendien explosief gegroeid: de tweede vegetarische golf. Naar schatting leeft vijf procent van de Nederlandse bevolking tegenwoordig geheel of overwegend vegetarisch. Ook hebben de denkbeelden die in hoofdzaak de grondslag vormen van deze beweging geleid tot een waaier aan minder of meer extreme beweginkjes, internetgemeenschappen en actiegroepen van toenemende politieke betekenis.

Doel van het onderzoek is na te gaan hoe het vegetarisme in Nederland is ontstaan en zich heeft ontwikkeld tot rond de millenniumwisseling, de periode van de grote crises in de veeteelt - varkenspest, MKZ, BSE en vogelpest. Gekeken zal worden in hoeverre het streven van de vegetariërs om de niet-vegetariërs van de voordelen van een vegetarische leefwijze te overtuigen beschreven kan worden in termen van een (burgerlijk) beschavingsoffensief. De botsing tussen de verschillende (morele) paradigma's van beide groepen vormt hierbij de focus. Tegelijkertijd richt zich de aandacht op de interne dynamiek van de vegetarische beweging; zij was (en is) namelijk verre van homogeen. Verschillen tussen de eerste en tweede vegetarische golf komen hiermee nadrukkelijk naar voren.

http://www2.hum.uu.nl/Solis/ogc/Onderzoe...CG-PhD.htm